Borgmester Ane Hansen-ip Naalakkersuisut siulittaasuata ukiortaami oqalugiaataanut oqaaseqaataa

3. januar 2019





Naak naalakkersuisut siulittaasuata siunissamut takorluugai?

Naalakkersuisut siulittaasuata ukiortaami oqalugiaataata anguniakkanik suliniutinillu ersarissunik amigaateqarpoq.

Tamanna 2018-p ingerlanerani Naalakkersuisunik amerlavallaanik taarserartitsisimanermut oqartussaaffinnillu allangueqattaarpallaarsimanerup takussutissartarigunarpaa. Innuttaasut ulluinnarminnut tunngasunik tusagaqartariaqalerput.

Sinerissami kommuunini illoqarfippassuarni inissiarsuit illoqarfiit qeqqanni pilersaarutitaqanngitsumik inuerusarneqarsimasut innuttaasunut sunniuteqarnerlupput neriuutaarutsitsinermik kinguneqarlutik. Innuttaasut angerlarsimaffeqangitsut amerliartorput, illugissarnerlu ersarissumik pilersaaruteqarfigineqanngilaq. Ineqarneq pillugu Naalakkersuinikkut siunnerfilimmik anguniagaqannginneq innuttaasunut nukillaarsaatavoq, kommuunit piumapput ineqarneq pillugu pitsangorsaaqataarusullutik isumalioqateqarusuppugullu Naalakkersuinikkut ersarissumik anguniagaqaqatigiinnissamut

Peqqinnissaq pillugu sullissineq ukiuni kingullerni ersarissuliorfigineeruppoq, sukkasuumillu tamanna kommuuninut sunniuteqarpoq. Ukiuni kingullerni kalaallit nunatsinni innuttaasut amerliartorunnaaraluartut peqqinnissaqarfimmi aningaasat atorneqartartut amerliartuinnavissimapput naak peqqissuunissaq pillugu sullissineq malunnagaartumik appariartoraluartoq, sinerissami allaallumi illoqarfiit pingaarnersaanni Nuuk-mi peqqinnissaqarfimmi sullinneqarneq kipiluttunartorujussuangorsimavoq. Peqqinnissaqarfimmi aningaasartuuterpassuit innuttaasut peqqissusaannut qaffassaanermut eqqarsaqatigiittoqaqqittariaqalerpoq.

Kommune Qeqertalik-mi peqqinnissami sullissineq sukkasuumik appariartorpoq piffissamilu qanittumi allaat arnat naartusut Aasiaannut erniartortaraluartut allamut nuunneqarnissaat eqqartuiffigineqalersimavoq, tamanna attanneqarsinnaanngilaq sumiiffik qimappallaarnagu meerartarsinnaaneq pisinnaatitaaffiusariaqarpoq tunniutiinnaranilu sulissutigineqartariaqarpoq.


Meeqqat ukiuat aningaasaliissutinik malitseqartariaqarpoq

Naalakkersuisut siulittaasuata oqalugiaammini oqaatigaa ukioq 2019 meeqqat ukioreqqissagaat. Aningaasaliinermik malitseqanngitsumik Meeqqat ukiuannik suaaruteqarneq aatsaat takulinngilarput. Aningaasaliissutinik malitseqartariaqarpoq, kommuuninillu suleqateqarluni kivitseqatigiinnissamut iliuuseqaqatigiinneq aallartilluartariaqarpoq. Isumaginninnermut aqutsisoqarfittaaq, kommuunit isumaginninnermut ingerlatsivii, atuarfeqarneq peqqinnissaqarfiillu ataqatigiissangaanerujussuarmik ingerlanneqalernissaannut Kommune Qeqertalimmit suleqataanissatsinnut piareersimavugut. Ilaqutariinnut tamakkiisumik politikkeqalernissamut aamma suleqataajumaqaagut, tamatumanilu kommuunip sulisuisa akornanni sulinermi atukkanik pitsanngorsaanitsinnit paasisatsinnik siammaarusuppugut, ilaqutariimmi toqqissisimasut aamma tassaammata ilaqutariit ulluinnarni suliffeqarnikkut patajaatsumik atugallit.

Kommuunerujussuangortitsinermi siunertaasoq innuttaasunik sullissinermi oqartussaaffiit kommuuninut nussorneqarnissaat qimanneqarsimavoq nussuinermillu suliaq ingerlajunnaajusassimavoq tamanna ersarissumik sulissutigeqqinneqartariaqarpoq kommuunini piareersarpugut akisussaaffinnik annerusumik innuttaasut tikillugit sullissinerup ingerlatilernissaannut.

Nunarsuarmioqataanerput puigorneqarsimatullusooq ippoq

Naalakkersuisut siulittaasuata nunanut allanut nunattalu issittumi inissisimanermigut qanoq nunarsuarmioqatigiit akornanni maanna pisut nalaanni eqqumaffigineqartariaqarnera taanngivimmagit immikkut maluginiarnarpoq. Illuatungaani Statsministeri ukiortaami oqalugiarnermini issittoq immikkut taanngikkaluarlugu nunarsuarmioqatigiinni pissaanilissuit akornanni, sakkulersornernik malitsillit, taakkartorpai. Issittoq minnerunngitsumillu nunarput tamakkua qeqqinnaaniippoq.

Naalakkersuisut siulittaasuata mittarfiit pillugit suliami Kangerlussuarmi kujataanilu, Amerikamiut suniarnersut, Ilulissallu mittarfissaata takissusissaa suli erseqqissumik isummerfiginngilai. Kialuunniit ingerlatsinermik malinnaasup nalunngilaa pineqartut taakkua Amerikamiut suniarnerannik sunnerneqartussaammata, aamma ingerlaatsinik malinnaasup nalunngilaa,

Kangerlussuarmi talittarfissaq taammagu Kangerlussuup ammaannarnissaanik tamanna paasineqassappat, aningaasaliissutaasussaasut annertunerujussuussammata. Qineqqusaarnermi Naalakkersuisut siulittaasuata oqaatigaa milliardip affaata missaani akeqarumaartoq.

Pisussat nunatta aamma sillimaniarneranut illersornissakkullu inissisimaneranut annertuumik sunniuteqartussaapput inuiattullu oqalliseqataanerunissarput minnerunngitsumillu nunatta siuttuinit akuutinneqarnerunissarput kissaatigeqaara. Issittoq eqqaaginnaraanni, USA-p Ruslandillu pissaaneqarniunnerat tigussaasunngoraluttuaqqinnera nunatsinnut annertuumik sunniuteqarpoq

sunniuteqassallunilu. Sunniutissani siulleq tassaavoq USA-p mittarfinnut aningaasaleeqqikkumallutik nalunaaruteqarnerat, tamanna ima paasineqarsinnaammat nunatsinni sakkulersoqqinniarneq. Nunat avannaamioqatigiit siunniussaat nunat avannaamiut sakkulersorfiussangitsut ersarissaqqinneqartariaqalerpoq aamma nunatsinni. Nunatta sakkulersorluni sorsuunnermut naaggartuunini ersarissartariaqarpaa. Nunarput nunarsuarmi eqqisseqatigiinnissamut aqqutissiueqataassaaq.

Taamaammat Naalakkersuisut siulittaasuata oqalugiaammini nunanut allanut tunngasunik eqqaasaqanngivinnera immikkut maluginiagassaavoq. Nunatta siuttuatut nunarsuarmioqatigiit eqqissiviillioraluttuinnarneranni nunarput qanoq inissisimasussatut takorlorpaa? USA ilumut nunatsinni sakkulersoqqinnissaa akuersaassavarput?


Avammut niuerneq attaveqarnerlu aningaasarsiornitsinnut tunngaviupput

Nunanut allanut tunngasuni maqaasisama aappaat tassaavoq avammut niuerneq kommuunini suliffissaqarnermut sunniutilerujussuaq. Aalisarneq ilummut taamaallaat sammitinneqartuarsinnaanngilaq. Piujuartitsineq qanoq Naalakkersuisuniit isumaqarfigineqarnera ersigunnaaraluttuinnarpoq - Avammut niuernerup qanoq ineriartortinnissaa Naalakkersuisut siulittaasuata takorloorpaa? Piujuartitsinermik tunngavilimmik ineriartortitsiniarnermik erseqqissumik oqariartornissaa amigaataaqaaq, tamani amigaataavoq.

Naalakkersuisut siulittaasuata mittarfiit eqqaammagit mittarfiit tamakkiisumik atorluarumallugit inuiaqatigiinni qanoq ineriartortitsisoqartariaqarneranik oqaaseqannginnera aamma immikkut maluginiagassaavoq. Kommune Qeqertalik, mittarfeqarnermik eqqartuinermi immikkut Naalakkersuisut siulittaasuannit taaneqanngisaannartoq, qanoq naalakkersuinikkut takorluugaqarfigaa? Ilulissani mittarfik tallineqarpat takornarissat Kommune Qeqertalimmut

ingerlateqqinnissaannut qanoq takorluugaqarpa? Qanoq Naalakkersuisut ikorfartuiniarpat qanorlu ilinniagaqarnikkut oqaatsitigullu piginnaasaqarnikkut Kommune Qeqertalimmerpiaq qaffassaanikkut piareersaaqataaniarpat?


Tamanik inissaqartitsiniarnermik oqaannarani iliuuseqarneq

Naggataatigut nunatta siuttuanit, 2018 ukioq qinersiviusimammat qineqqusaarnerullu nalaani annertuumik kinaassuseq namminiilivinnissarlu eqqartorneqarmata, tamakku pillugit oqaaseqarnissaa maqaasinarpoq. Nuna tamanut inissaqartitsisoq naalakkersuisooqatigiinni aamma qulequtarivaat, "tamanik inissaqartitsineq" nunatta siuttuata qanoq isumaqartippaa? Tamanik inissaqartitsinermik oqaannarneq naammanngilaq. Qaqugu ammip qalipaataa tunngavigalugu immikkoortitseqqusaannginnermut inatsimmik naligiissitsinermullu inatsimmik suliaqarniarpat? Kommune Qeqertalimmi assigiinngisitaarneq ilisarnaatitta ilagaat, tamanullu inissaqartitsineq ilisarnaataavoq ilinniartoqarfiunerput ingammik eqqarsaatigalugu.

Nunatsinni ammip qalipaataa tunngavigalugu immikkoortitseqqusaannginnermut inatsisiliat naligiisitsinermullu inatsisit amigaatigaangut qaqugu tamakku aallunneqalerniarpat?

Namminiilivinnissamut ilaavoq akisussaaffimmik tigusineq, akisussaaffimmullu tassunga ilaavoq nunanut nunarsuarmioqatigiit akornanni inuttut pisinnaatitaaffiusunik akuerisaasimasunik malinninneq eqquutsitsinerlu. Ammip qalipaataa, oqaatsit, upperisaq, suiaassuseq, inooqateqariaaseq il.il. tunngavigalugit immikkoortitsinnginneq.

Naggataatigut isumaginninneq annertuumik Naalakkersuisut siulittaasuata sammimmagu nuannaarutigeqaara. Maluginiarparali suliat annertuut taakkartugai tamakkerlugit Naalakkersuisooqatigiissimasut siunnersuusiarimmagit aallartitaralugillu: Killiliisa, meeqqat inuusuttullu iliuusissatut pilersaarusiornissat, oqarasuaatit siunnersuisarfiit kattunnissaat, inuit innarluutillit tapersersorneqarnissaat pillugu inatsisiliornissaq.

Tamakkua Kommune Qeqertalimmit tapersersorluarpagut suleqataffigalugillu. Naalakkersuisut siulittaasuat isumaginninnermut tungasunik suliniutinik aallartilluarsimasunik pingaartitsinera pillugu nersualaarusuppara.

Isumaginninnikkulli inulerinikkullu tigussaasumik qanorpiaq kommuunini tamani suleqateqassamaarnersoq tusarusunnaqaaq, tamattami innuttaasut ulluinnarni atugaat kivitseqataaffigissallugit piarersimavugut.

Ane Hansen
Borgmester, Kommune Qeqertalik.